Nöbetçi Eczaneler
Airbus, insansız hava araçlarının tek tek uzaktan kontrol edilmesi yerine ortak bir hedef doğrultusunda birlikte hareket edebildiği yeni otonom görev sistemini tanıttı.
ILA Berlin 2026 kapsamında gerçekleştirilen gösteride, Çekya merkezli Primoco tarafından üretilen iki Primoco One 150 İHA, Airbus’ın yapay zeka destekli MARS Autonomy yazılımını kullanarak iki farklı görevi otonom biçimde tamamladı. Airbus, gösterinin Avrupa’daki büyük bir halka açık havacılık fuarında gerçekleştirilen ilk canlı iş birlikçi ve otonom İHA uçuşu olduğunu açıkladı.
İHA’lar Görevleri Kendi Aralarında Paylaştı
Geleneksel İHA operasyonlarında her hava aracının uçuşunu, üzerindeki sensörleri ve görev ekranını takip eden ayrı bir operatöre ihtiyaç duyuluyor. Airbus’ın geliştirdiği sistemde ise birden fazla İHA, dağıtılmış ortak bir yazılım altyapısı üzerinden bilgi ve görev paylaşımı yapabiliyor.
Gösteri sırasında İHA’lar, çok amaçlı ortak gözetleme ile daha hızlı alan taraması için koordineli gözetleme görevleri gerçekleştirdi. Platformlardan biri bir hedefi veya gelişmeyi tespit ettiğinde elde edilen bilgi diğer hava araçlarına da aktarılıyor. Böylece İHA’lar rota, görev sırası ve gözetleme alanı gibi kararları birbirleriyle koordineli şekilde uygulayabiliyor.
Airbus, sistemi birbirinden bağımsız çalışan İHA’lardan ziyade tek bir takım gibi hareket eden platformlar oluşturmak amacıyla geliştirdiğini belirtiyor. MARS Autonomy, aynı veya farklı türlerdeki insanlı ve insansız araçların ortak bir görev hedefi doğrultusunda birlikte çalışmasına imkân verecek şekilde tasarlandı.
Operatör Pilot Değil, Görev Yöneticisi Oluyor
Yeni sistemde operatörün her İHA’nın uçuşunu saniye saniye kontrol etmesi gerekmiyor. Uçuş yönlendirmesi ve temel taktik koordinasyon yazılım tarafından yürütülürken insan operatör daha üst seviyeli kararları veren bir görev yöneticisine dönüşüyor.
Airbus’ın verdiği örneğe göre operatör, belirlenen bir bölgede karadan havaya füze sistemlerinin bulunmasını, konum bilgilerinin çıkarılmasını ve görüntü sağlanmasını isteyebiliyor. Yazılım ise bu görevi bağlı İHA’lar arasında otomatik olarak dağıtarak uygun rotaları ve görev sırasını oluşturuyor.
MARS Autonomy sistemi şu kabiliyetleri bir araya getiriyor:
- Otomatik görev dağılımı ve rota planlaması
- Görev sırasında dinamik yeniden planlama
- Otomatik hedef tanıma ve veri birleştirme
- Canlı görüntü aktarımı
- Otonom manevra ve rota takibi
- Çarpışmadan kaçınma
Bu yapının geniş alan gözetleme, istihbarat, keşif, düşman hava savunmasının bastırılması, haberleşme aktarımı ve otonom kargo lojistiği gibi farklı görevlerde kullanılması planlanıyor.
Kritik Kararlarda Son Yetki İnsanda
Airbus, İHA’ların otonom hareket etmesine rağmen kritik kararların tamamen yazılıma bırakılmadığını vurguluyor. Sistem, görev kurallarına bağlı olarak uçuş ve koordinasyon gibi kritik olmayan işlemleri kendi başına gerçekleştirebiliyor ancak operatörün süreci takip etme ve müdahale etme yetkisi korunuyor.
Hassas veya kritik kararlar söz konusu olduğunda MARS Autonomy, operatöre elde edilen bilgileri ve olası seçenekleri sunuyor. Nihai yetkilendirme ise insan operatör tarafından yapılıyor. Şirket bu yaklaşımı “anlamlı insan kontrolü” olarak tanımlıyor.
İlk Operasyonel Kullanım 2026’da Planlanıyor
Airbus, MARS Autonomy çözümünün Primoco One 150 İHA’ları üzerindeki ilk operasyonel kullanımını 2026 içerisinde başlatmayı planlıyor. Yazılımın belirli bir hava aracı üreticisine bağlı olmayan mimarisi sayesinde Airbus veya farklı şirketler tarafından geliştirilen insanlı ve insansız platformlara entegre edilebileceği belirtiliyor.
Sistem ayrıca Airbus’ın gelecek nesil insansız savaş uçağı çalışmalarının temelini oluşturuyor. MARS görev sisteminin 2029’a kadar Airbus U740 Valkyrie’ye entegre edilmesi ve platformun Eurofighter savaş uçaklarıyla birlikte görev yapması hedefleniyor. Daha büyük ve tamamen Avrupa merkezli U760 Ravenstorm platformu için ise 2032 takvimi üzerinde çalışılıyor.
Airbus’ın canlı gösterisi, geleceğin İHA operasyonlarında temel değişimin yalnızca daha gelişmiş hava araçlarından değil, çok sayıda platformu ortak bir görev etrafında birleştiren yazılım ve otonomi altyapısından geleceğini ortaya koyuyor.