Nöbetçi Eczaneler
İran’ın, son aylarda hava savunma altyapısında yaşadığı kayıpların ardından yüzlerce Çin yapımı omuzdan atılan hava savunma sistemi satın almaya hazırlandığı iddia edildi.
Reuters’ın anlaşma hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı habere göre Tahran yönetimi, Çin yapımı QW-12 ve FN-16 modellerinin de aralarında bulunduğu 300 ila 400 taşınabilir hava savunma sistemi için anlaşma imzaladı. İlk sistemlerin birkaç hafta içinde İran’a ulaştırılabileceği ileri sürüldü.
Ancak anlaşmaya ilişkin henüz İran, Çin veya sistemlerin üreticileri tarafından doğrulanmış resmî bir açıklama yapılmadı.
Anlaşmanın Değeri 70 milyon Dolara Ulaşabilir
Kaynaklara göre söz konusu tedarikin toplam değerinin 60 ila 70 milyon dolar arasında olduğu tahmin ediliyor.
Anlaşmanın İran tarafı ile Çinli tedarikçi arasında aracılık yaptığı belirtilen Hong Kong merkezli Zhongqing Baoshang International Investment şirketi üzerinden imzalandığı iddia edildi. Şirketin bağlı bulunduğu Pekin merkezli Zhong Qing Bao Shang Group ise konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.
Kaynaklar, anlaşmanın imzalandığını öne sürse de teslimat tarihleri, sistemlerin kesin sayısı ve sevkiyat yönteminin değişebileceği uyarısında bulundu.
Çin: Haberler Tamamen Asılsız
İddiaların ardından Çin Dışişleri Bakanlığından yalanlama geldi.
Çin Dışişleri Bakanlığı, İran’a hava savunma sistemi satılacağı yönündeki haberlerin “tamamen temelsiz” olduğunu belirtti. Bakanlık, Çin’in çatışmaların sona erdirilmesi ve barışın sağlanması yönünde rol oynamaya devam ettiğini açıkladı.
İran Dışişleri Bakanlığı ise Reuters’ın konuyla ilgili sorularına henüz yanıt vermedi.
Bu nedenle söz konusu tedarik, şu aşamada bağımsız olarak doğrulanmış bir teslimat veya resmen açıklanmış bir devletler arası savunma anlaşması niteliği taşımıyor.
Sevkiyatın Pakistan Üzerinden Yapılacağı Öne Sürüldü
Haberde yer alan bir diğer iddiaya göre sistemlerin ilk aşamada Çin’in batısındaki Urumçi kentinden hava yoluyla taşınması, ardından Pakistan üzerinden İran’a ulaştırılması planlanıyor.
Kaynaklar, Pakistan’dan İran’a yapılacak aktarımın hava yoluyla mı yoksa kara yoluyla mı gerçekleştirileceği konusunda ayrıntı paylaşmadı.
Pakistan ordusunun medya ve halkla ilişkiler birimi ISPR ise ülkenin söz konusu sevkiyatta rol oynayacağı iddiasını kesin bir dille reddetti.
ISPR tarafından yapılan açıklamada, Pakistan’ın Çin’den İran’a hava savunma silahlarının taşınmasına dahil olduğuna ilişkin iddiaların “tamamen uydurma ve gerçek dışı” olduğu belirtildi. Pakistan Dışişleri Bakanlığından ise henüz ayrı bir açıklama gelmedi.
Sistemler Uçak, Helikopter ve İHA’lara Karşı Kullanılıyor
İran’ın satın alacağı öne sürülen QW-12 ve FN-16, personel tarafından taşınabilen ve omuzdan ateşlenebilen kısa menzilli hava savunma sistemleri olarak biliniyor.
Kızılötesi güdüm kullanan bu sistemler; alçak irtifada uçan savaş uçakları, helikopterler ve insansız hava araçlarına karşı kullanılmak üzere geliştirildi. Sabit hava savunma bataryalarına kıyasla daha kolay taşınabilmeleri, küçük ekiplerle kullanılabilmeleri ve kısa sürede farklı bir noktaya konuşlandırılabilmeleri en önemli avantajları arasında gösteriliyor.
Askeri tesisler, enerji altyapısı, radar merkezleri ve kritik noktaların çevresine dağıtılabilecek yüzlerce taşınabilir sistem, İran’ın kısa menzilli hava savunma kapasitesinde önemli bir artış sağlayabilir.
Ancak savunma analistleri, QW-12’nin Çin’in daha yeni QW-18 ve QW-19 modellerinden daha sınırlı kabiliyetlere sahip olduğunu belirtiyor. Buna rağmen sistemin özellikle alçaktan uçan İHA’lar ve hava araçlarına karşı ek bir savunma katmanı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
İran Daha Gelişmiş Modellerle de İlgileniyor
Avrupalı bir güvenlik kaynağı, İran’a QW serisi sistemlerin olası satışıyla ilgili birden fazla sözleşmenin görüşüldüğünü öne sürdü.
Bu görüşmelerin QW-12’nin yanı sıra daha yeni QW-18 ve QW-19 sistemlerini de kapsadığı belirtildi. Orta Doğu merkezli başka bir güvenlik kaynağı ise İran’ın QW-12 ve QW-18 satın almak istediğinin bilindiğini ancak kesinleşmiş bir anlaşmadan haberdar olmadıklarını söyledi.
İran’ın ayrıca Çin’den askeri ve çift kullanımlı parçaların taşınması için hava yoluna alternatif kara güzergâhları üzerinde çalıştığı iddia edildi. Bu yöntemle sevkiyatların daha az dikkat çekmesi ve olası kesintilerden korunması amaçlanıyor.
Çin-İran Savunma İlişkileri Yeniden Gündemde
Son iddia, Çin ile İran arasındaki muhtemel savunma anlaşmalarının tartışıldığı bir dönemde gündeme geldi.
Reuters, daha önce İran’ın Çin yapımı CM-302 süpersonik gemisavar füzelerini satın almak için görüşmeler yürüttüğünü bildirmişti. Ancak bu görüşmelerin kesin bir anlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmadığı doğrulanamamıştı.
Yüzlerce taşınabilir hava savunma sisteminin İran’a teslim edilmesi hâlinde bu tedarik, Tahran’ın son dönemde gerçekleştirdiği en büyük kısa menzilli hava savunma yatırımlarından biri olacak.
Bununla birlikte Çin ve Pakistan’ın açık yalanlamaları, İran’ın sessizliği ve anlaşmaya ilişkin bilgilerin isimsiz kaynaklara dayanması nedeniyle haberin henüz doğrulanmış bir silah satışı olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.