Nöbetçi Eczaneler
Havacılık sektöründe yapay zekanın kullanım alanlarına bilet fiyatlandırması da ekleniyor. Yeni sistemler; talep, rakip fiyatları, uçuşun doluluk oranı ve satın alma davranışları gibi binlerce değişkeni aynı anda değerlendirerek bilet fiyatlarının daha sık değiştirilmesini sağlıyor.
Bu teknoloji hava yollarının boş koltukları daha verimli biçimde satmasına yardımcı olabilir. Ancak sistemlerin yolcuların kişisel verilerini kullanarak her müşterinin ödemeye razı olduğu en yüksek fiyatı belirlemesi, “gözetim fiyatlandırması” tartışmasını büyütüyor.
Dinamik Fiyatlandırmadan Farklı
Hava yolları uzun yıllardır dinamik fiyatlandırma kullanıyor. Aynı uçuşun fiyatı; kalan koltuk sayısına, seyahat tarihine, talebe, yakıt maliyetine ve rakiplerin tarifelerine göre değişebiliyor.
Gözetim fiyatlandırmasında ise tüketicinin konumu, cihaz türü, internet geçmişi, önceki satın almaları veya bir bileti ne kadar acil aradığı gibi kişisel veriler kullanılarak ödeme isteği tahmin edilebiliyor.
Böyle bir sistemde aynı uçuşu aynı anda arayan iki yolcuya farklı fiyatlar gösterilmesi mümkün hale gelebilir. ABD Federal Ticaret Komisyonu, şirketlerin konum ve demografik bilgilerden internet geçmişi ile sayfadaki fare hareketlerine kadar geniş bir veri grubunu kişiselleştirilmiş fiyatlar için kullanabildiğini açıklamıştı.
Ucuz Bilet Fırsatları Daha Hızlı Kaybolabilir
Yapay zeka sistemleri, belirli bir hatta talebin arttığını geleneksel yöntemlerden çok daha hızlı tespit edebiliyor. Sistem, normalde indirimli olarak satışta kalabilecek koltukların fiyatını kısa süre içinde yükseltebilir.
Ayrıca algoritmanın bir yolcunun seyahat etmek zorunda olduğunu tahmin etmesi halinde, indirim sunmak yerine ödeme isteğine yakın bir fiyat belirlemesinden endişe ediliyor.
Örneğin son dakika aile ziyareti, iş seyahati veya cenaze yolculuğu arayan bir yolcu, algoritma tarafından fiyat konusunda daha az esnek biri olarak sınıflandırılabilir. Uzmanlar bu durumun kişisel verilerin tüketicinin zayıf veya acil durumlarını ekonomik avantaja çevirmek için kullanılmasına yol açabileceğini belirtiyor.
Bununla birlikte yapay zeka kullanımının ucuz biletleri kesin olarak ortadan kaldıracağı henüz kanıtlanmış değil. Hava yolları boş koltukları doldurmak ve fiyat konusunda hassas yolcuları çekmek için düşük tarifelere ihtiyaç duymaya devam ediyor.
Delta, Kişisel Fiyatlandırma İddialarını Reddetti
Yapay zeka ile bilet fiyatlandırması tartışmasının merkezinde Delta Air Lines bulunuyor. Şirket, Fetcherr tarafından geliştirilen sistemi fiyat analistlerine destek olmak amacıyla kullanıyor.
Delta, sistemin kişisel fiyat belirlemediğini; rota talebi, rakip tarifeleri, uçuş performansı ve toplu satın alma verilerini analiz ettiğini açıkladı. Şirket, Fetcherr ile kişisel yolcu bilgisi paylaşmadığını ve fiyatların belirlenmesinde bireysel müşteri verilerinin kullanılmadığını savunuyor.
Delta’nın açıklamasına göre sistem fiyatları otomatik olarak yolcuya özel belirlemiyor. Yapay zeka, gelir yönetimi çalışanlarına fiyat önerileri sunuyor ve nihai kontrol şirketin analistlerinde kalıyor.
Şirket ayrıca aynı koşulları sağlayan yolcuların aynı yayımlanmış tarifelere erişebildiğini belirtiyor. Ancak ABD’li bazı siyasetçiler, kullanılan veri kaynaklarının ve algoritmaların daha ayrıntılı açıklanmasını istiyor.
Yapay Zeka Kullanımı Yaygınlaşıyor
Fetcherr, yapay zeka destekli fiyatlandırma ve gelir yönetimi sistemlerini Delta’nın yanı sıra Virgin Atlantic ve WestJet gibi hava yollarına da sunuyor. Şirketin teknolojisi, fiyat analistlerinin büyük veri kümelerini daha hızlı işlemesini ve piyasa değişikliklerine anında yanıt vermesini amaçlıyor.
Ancak yapay zeka destekli gelir yönetimi kullanan her hava yolunun gözetim fiyatlandırması yaptığı söylenemez. Tartışmanın merkezinde, sistemlerin pazar ve uçuş verileriyle mi sınırlı kaldığı yoksa bireysel yolcuların kişisel bilgilerini de mi kullandığı bulunuyor.
American Airlines CEO’su Robert Isom da kişisel veriler üzerinden fiyat belirlenmesinin müşteri güvenine zarar verebileceğini belirterek şirketinin bu yöntemi kullanmayacağını açıklamıştı.
Fiyatların Nasıl Belirlendiği Daha Belirsiz Hale Gelebilir
Yapay zeka, hava yollarının milyonlarca bilet seçeneğini saniyeler içinde analiz etmesini sağlayabilir. Ancak algoritmaların kapalı yapısı, yolcuların neden belirli bir fiyatla karşılaştığını anlamasını zorlaştırıyor.
En önemli risk, herkes için değişen dinamik fiyatlardan, her yolcu için ayrı ayrı belirlenen tarifelere geçilmesi olarak görülüyor. Bu gerçekleşirse bilet fiyatı yalnızca uçuşun doluluğuna değil, sistemin yolcu hakkında bildiklerine de bağlı hale gelebilir.
Ucuz uçak biletleri tamamen ortadan kalkmayabilir. Ancak yapay zekanın fiyat değişikliklerini hızlandırması, indirimli koltukların daha kısa süre satışta kalmasına ve yolcuların gerçek bir fırsatla kişiselleştirilmiş bir fiyatı ayırt etmesinin zorlaşmasına neden olabilir.