Nöbetçi Eczaneler
Tam 42 yıl önce bugün, Space Shuttle Challenger mekiği California çölünün kızgın pistine dokunduğunda kokpitte oturan Sally Ride tarihinin en fazla fotoğraflanan astronotu haline gelmişti. Oysa ona pre-launch basın toplantısında sorulan sorular şunlardı: “Uzay, üreme organlarınızı etkiler mi?” ve “Simülatörde bir şeyler ters gittiğinde ağlar mısınız?”
Ride bu sorulara sabırla katlandıktan sonra tarihini yazdı.
Yirmi Yıllık Beklemenin Sonu
!8 Haziran 1983’te NASA astronotu Sally K. Ride, dört ekip arkadaşıyla birlikte Shuttle Challenger’a binerek STS-7 görevi kapsamında fırlatıldı ve Amerika Birleşik Devletleri’nin uzaya gönderdiği ilk kadın oldu. Yaklaşık 500 bin kişi bu tarihi fırlatışı Kennedy Uzay Merkezi’nden canlı izledi.
ABD ise 1983’e kadar hiç kadın astronot uçurmamıştı.
Makyaj Kiti Teklif Ettiler, O Robotik Kol Kullandı
Ride, 1978 yılında NASA’nın seçtiği ilk altı kadın astronottan biriydi. Shuttle programıyla birlikte NASA astronot seçimini yalnıza pilotlarla sınırlı tutmaktan vazgeçip bilim insanı ve mühendislere de kapı aralamıştı; bu değişiklikle kadınlar da adaylık hakkı kazandı.
Yine de kurumsal hafıza hala eskide takılıydı. NASA mühendisleri, Ride’dan bir “uzay makyaj kiti” geliştirmelerine yardım etmesini istedi; bu işin bir kadın için doğal olduğunu düşünüyorlardı. Dahası altı günlük görev için 100 tampon taşıması önerildi.
Ride bu tekliflere yanıt vermek yerine kendini robotik kola adadı. NASA astronot eğitimini tamamlayan Ride, özellikle mekiğin robotik kolunu kullanmada son derece yetenekliydi ve STS-7 görevi için Nisan 1982’de seçildi. Görev sırasında Challenger, Kanada ve Endonezya için ticari iletişim uyduları fırlattı; Ride ise mekiğin mekanik kolunu kullanan ilk kadın oldu.
Uydu konuşlandırma sürecinde Ride robotik kolu “7” rakamı şeklinde hareket ettirerek görevin numarasını sembolik biçimde selamladı.
Florida Yerine California: Hava Koşulları Tarihi Yeniden Yazdı
Görev başlangıçta Kennedy Uzay Merkezi’nde sona erecekti ancak Florida’daki olumsuz hava koşulları Challenger’ı California’daki Edwards Hava Üssü’ne yönlendirdi. İniş 24 Haziran’da gerçekleşti. Görev toplam 6 gün, 2 saat, 23 dakika ve 59 saniye sürdü.
Ride inerken 32 yaşındaydı; yalnızca uzaya giden ilk ABD’li kadın değil, aynı zamanda o dönemin en genç ABD’li astronotuydu.
Basın Makyajı Sordu, O Ekranlara Baktı
Yere indikten sonra Ride, gazeteci Gloria Steinem ile yaptığı röportajda şunları söyledi: “Herkes hangi makyajı götürdüğümü merak ediyordu. Robotik kolu kullanmaya ne kadar hazır olduğumu ya da iletişim uydularını nasıl fırlatacağımı kimse sormadı.”
Fırlatmadan önce 500’den fazla özel röportaj talebi geldi, hepsi reddedildi. NASA’nın olağan basın toplantısında “Uzay yolculuğu doğurganlığınızı etkiler mi?” gibi sorularla karşılaştı. “Bu kadar büyük bir mesele olması üzücü. Toplumumuz bu noktada daha ileri gitmiş olması gerekirdi” dedi.
Uzayda 50 Kadın, Yüzde Hala 11
Ride’dan bu yana uzayda kadın varlığı büyüdü ama orantılı değil. Eileen Collins, 1999’da ilk kadın Uzay Mekiği komutanı oldu; Peggy Whitson, 2008’de Uluslararası Uzay İstasyonu’nun ilk kadın komutanı unvanını aldı; Christina Koch ve Jessica Meir ise 2019’da tarihin ilk tüm kadın uzay yürüyüşünü gerçekleştirdi. Yine de bugüne kadar uzaya giden 500’den fazla kişinin yalnızca yüzde 11’i kadın.
Ride 2012’de pankreas kanserinden hayatını kaybetti. Temmuz 2023’te Ronald Reagen Başkanlık Kütüphanesi’nin bahçesine, elini uzatıp Challenger mekiğinin minyatür modelini kaldırırken tasarlanmış bronz bir heykeli dikildi
O makyaj sorusunu soran gazeteciler çoktan unutuldu. Ride ise her inişte hatırlanmaya devam ediyor.