Nöbetçi Eczaneler
Günümüzde mümkün hâle gelen uzay yolculukları, bir zamanlar Sovyetler Birliği ile ABD arasındaki bilimsel, teknolojik ve siyasi rekabetin en önemli sahnelerinden biriydi. 1961’de Vostok 1 ile Yuri Gagarin’in uzaya çıkan ilk insan olmasının ardından 1963 yılında, henüz 26 yaşındaki Sovyet kozmonot Valentina Tereshkova, Vostok 6 ile uzaya çıkan ilk kadın oldu. Yaklaşık üç gün süren yolculuğunda Dünya’nın etrafında 48 tur atarak, yalnızca uzay tarihine değil, kadınların havacılık ve uzay alanındaki mücadelesine de adını yazdırdı.
Tereshkova’nın hikâyesi yalnızca bir ‘ilk kadın’ hikâyesi değildir. Onun uzay yolculuğu; Soğuk Savaş’ın, teknolojik rekabetin, nükleer savaş korkusunun, ideolojik mücadelenin ve Sovyetler Birliği’nin dünyaya verdiği siyasi mesajların kesiştiği tarihsel bir dönemin ürünüdür. Sovyet uzay programını yöneten başmühendis Korolyov’un, Gagarin’den sonra bir kadını uzaya göndererek, Sovyetler’in yeni bir teknoloji geliştirmeye gerek kalmadan dünya çapında prestij kazanabileceği fikridir. Vostok 6’nın taşıdığı kadın bir kozmonot iken, aynı zamanda bütün dünyanın dikkatle izlediği güçlü bir siyasi semboldü ve başarılı oldu.
Uzaya ilk çıkan kadın, küçük yaşlardan itibaren paraşütle atlamaya ilgi duymuş ve yerel bir uçuş kulübünde paraşütle atlamaya başlamıştır. İlk sıçrayışını Mayıs 1959’da 22 yaşında yapmış ve sonrasında kadın kozmonot stajyer seçimine katılarak 400 kadın arasından seçilen beş kadından biri olmuştur. Bu sırada annesi gibi tekstil fabrikasında çalışan Tereshkova, artık Sovyet Hava Kuvvetleri’nde 18 ay sürecek, ağırlıksız uçuşlar, izolasyon testleri, santrifüj testleri, 120 paraşüt atlaması ve jet uçaklarında pilot eğitimi içeren eğitimlere başlamıştır. Paraşüt atlama geçmişi sayesinde diğer adaylardan daha şanslı görülmüş ve eğitim sonunda bizzat dönemin Sovyet lideri Nikita Kruşçev tarafından ilk uzay-kadını olarak seçilmiştir.
16 Haziran 1963 tarihinde yolculuğuna başladığında başmühendis Korolyov’un, Dünya’dan gönderdiği telsiz çağrılarına cevap vermemiş ve uzun süre suskun kalmıştır. Korku yüzünden paralize olduğu iddia edilirken, uzay aracının kontrolü ilk uzay kadınına bırakılmadı ve otomatik sistemle dünyaya dönmesi sağlanmıştır. Tereshkova, uçuştaki başarısızlığıyla ilgili iddiaları reddetmiştir. 2 gün 23 saat 12 dakika gerçekleşen yolcuğun ardından, uzaya giden ve Dünya’nın yörüngesinde dolaşan en genç kadın olmuştur. Görevini tamamladıktan sonra Tereshkova, Sovyetler Birliği Kahramanı unvanıyla onurlandırıldı. Bir daha asla uçmadı, ancak Sovyetler Birliği’nin sözcüsü oldu. Bu görevi yerine getirirken, Birleşmiş Milletler Barış Altın Madalyası’nı almıştır.
Uçuştan sonra, tıpkı Gagarin gibi dünyanın çeşitli ülkelerini ziyaret etmiş, konuşmalar yapmış ve uluslararası görevlerde bulunmuştur. Sovyetler Birliği’nde siyasi görevler almış, önemli mevkilere gelmiş, Sovyet Kahramanlık Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Ay’daki bir kratere ‘Tereshkova’ adı verilmiştir.
1963 yılında Dünya nükleer savaşın gölgesinde yaşamaya devam ederken, insanlık aynı zamanda uzayın sınırlarını genişletiyordu. Tereshkova, bu çelişkili dönemin en güçlü sembollerinden biri hâline geldi. Tekstil fabrikasında başlayan yaşamı, paraşütle gökyüzüne, ardından uzayın sonsuzluğuna ulaştı. Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından sonra politik görevi bitse de prestijini kaybetmedi. Bugün onun hikâyesi, kadınların havacılık ve uzay tarihindeki yerini anlamak için hâlâ ilham verici bir başlangıç noktası olmaya devam ediyor.
Bir zamanlar ülkelerin teknolojik ve siyasi üstünlük mücadelesinin sembolü olan uzay yolculukları ise günümüzde yeni bir boyut kazanarak turizmin sınırlarına dâhil olmuştur. Belki de bugün uzay turizmini konuşabiliyor olmamızın ardında, Tereshkova gibi gökyüzünün ve uzayın sınırlarını ilk kez cesaretle aşan öncülerin bıraktığı miras yatıyor.