Nöbetçi Eczaneler
Her havalimanının yoğun dönemleri, yani “peak”leri ve daha sakin “off-peak”leri vardır. Ancak bazı havalimanlarında bu dalgalanma sadece bir yoğunluk farkı değildir; tüm işletme modelini belirler.
Antalya, Dalaman ve Milas-Bodrum gibi turizm ağırlıklı havalimanları bunun en belirgin örnekleridir. Yaz yaklaşırken yolcuyla birlikte personel sayısı artar, terminaller tam kapasite açılır, vardiyalar genişler ve operasyon büyür.
Sezon sona erdiğinde ise bunun tersi yaşanır. Yolcu sayısıyla birlikte kapasite kontrollü biçimde aşağı çekilir. Sezonluk personel azaltılır, birden fazla terminal varsa operasyon daha az terminale toplanır, kullanılmayan alanlar kapatılır ve mümkün olan giderler azaltılır.
Çünkü sezonluk havalimanlarında gelir sezona bağlıdır ama maliyetlerin tamamı sezona bağlı değildir. Yolcu sayısı ciddi şekilde düşse bile bazı sabit giderler yılın 12 ayı boyunca devam eder. Bu nedenle yüksek sezonda elde edilen gelir ile düşük sezonda devam eden maliyetler arasındaki dengeyi doğru kurmak, işletmenin en önemli yönetim konularından biridir.
Şehir havalimanlarında ise denklem biraz farklıdır.
İstanbul veya Ankara gibi yolcu trafiğinin yılın 12 ayına daha dengeli yayıldığı havalimanlarında, sezonluk havalimanlarındaki kadar sert bir büyüme ve küçülme ihtiyacı yoktur. Yaz aylarında veya belirli yoğun dönemlerde geçici trafik artışlarını karşılamak amacıyla ilave personel alınabilir. Ancak temel organizasyon, personel ve kapasite yılın tamamı düşünülerek planlanır.
Dolayısıyla iki farklı havalimanı tipinde iki farklı işletme refleksi ortaya çıkar.
Sezonluk bir havalimanında temel soru:
“Ne zaman büyümeli, ne zaman küçülmeliyim?”
Şehir havalimanında ise:
“Mevcut kapasiteyi yıl boyunca nasıl en verimli şekilde kullanabilirim?”
Aslında her ikisinin de hedefi aynıdır: Yolcunun ihtiyaç duyduğu hizmet seviyesini korurken, kaynakları mümkün olduğunca trafikle uyumlu hale getirmek.
Çünkü havalimanı işletmeciliğinde verimlilik, yılın 12 ayında aynı kapasiteyle çalışmak değildir.
Doğru zamanda, doğru kapasiteyi, doğru maliyetle yönetebilmektir.