Nöbetçi Eczaneler
Analiz şirketi Energy Aspects’in verilerine göre, Avrupa’nın elindeki jet yakıtı stokları Haziran ayı başında 38 milyon varil seviyesindeydi. Kıyaslamak gerekirse aynı dönemde ABD’nin stoklarında 99 milyon varil bulunuyordu. Yapılan hesaplamalar, Avrupa’nın elindeki bu yakıtın 30 günden daha az bir talebi karşılayabileceğini gösteriyor. Bu da Avrupa’yı küresel jet yakıtı pazarında en savunmasız bölge haline getiriyor.
Devler Alarmda: İngiltere, Fransa ve Almanya Tetikte!
Tedarik krizinden en çok etkilenenlerin başında kıtanın lokomotif ülkeleri İngiltere, Fransa ve Almanya geliyor. Sektörün dev analiz firmalarından Rystad, Ağustos ayı boyunca bu darboğazın ve sıkışıklığın artarak devam etmesini bekliyor.
Durumun ciddiyeti Brüksel’in de gündeminde. AB Enerji Komiseri Dan Jorgense yaz tatili sezonunun sonuna doğru jet yakıtı stoklarının çok daha kritik seviyelere gerileyeceğini açıkça kabul etti. Jorgensen, gerekmesi halinde ulusal acil durum rezervlerinin devreye sokulması için koordinasyona başlayacaklarını duyurdu.
Kıtada Büyük Açık: 600 Bin Varillik Uçurum
Yılın üçüncü çeyreğine dair projeksiyonlar durumun vahametini gözler önüne seriyor. ABD 116 bin varil, Asya-Pasifik ise 425 bin varil günlük arz fazlası verirken; Avrupa pazarında günlük yaklaşık 600 bin varillik devasa bir jet yakıtı açığı öngörülüyor. Uçakları havada tutmak isteyen Avrupalı devletler, çareyi rafineri çıktıklarını artırmakta ve gözünü yeni pazarlara dikmekte buldu.
Kanada’dan Güney Kore’ye “Acil Yakıt” Köprüsü
Savaş patlak vermeden önce jet yakıtı ithalatanın neredeyse yarısını Ortadoğu’dan karşılayan Avrupa, rotayı tamamen değiştirdi. Haziran ayında günlük 673 bin varil ithalat ile Ekim 2025’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaşıldı. Kıtanın imdadına en çok yetişen ülkeler ABD ve Nijerya olurken; Kanada, Kuveyt, Hindistan ve Güney Kore’den de acil kargo gemileri yola çıkarıldı. Hatta kriz öncesi en büyük tedarikçilerinden biri olan Kuveyt’ten gelecek yakıt gemileri, Mart ayından beri ilk kez açık denizde gemiden gemiye transfer yöntemiyle Ağustos ayında Avrupa’ya ulaşmak üzere planlandı.
Yerel üreticiler de kapasite zorluyor. Örneğin İtalya’daki rafineriler yılın ilk dört ayında jet yakıtı üretimini %10 artırdı ve dışarıdan yarı mamul ithal ederek iç talebin %70’ini yerli üretimle karşılamayı başardı.
Bilet Fiyatları Düşecek mi? Havayolları Temkinli!
Epki bu durum yolculara ve bilet fiyatlarına nasıl yansıyacak? Mart ayı sonunda varil başına 216,32 dolarla rekor kıran jet yakıtı fiyatları, kuzeybatı Avrupa’da 133,27 dolar seviyelerine kadar gerileyerek havayolu şirketlerinin üzerindeki maliyet baskısını biraz olsun hafifletti. Yakıt giderleri, bir havayolunun işletme maliyetinin %20 ila %25’ini oluşturduğu için bu düşüş önemli.
Ancak analistler, tüketicilerin hemen ucuz bilet beklentisine girmemesi gerektiği konusunda uyarıyor. Seyahat talebinin halen çok güçlü olması ve havayolu şirketlerinin yakıt tedarikini maksimum verimlilikte kullanabilmek adına bazı uçuşları şimdiden iptal ederek kapasiteyi sınırlaması, bilet fiyatlarında yakın zaman bir indirim yapılmasını zorlaştırabilir.