Nöbetçi Eczaneler
Bir havalimanında operasyonların düzgün işlemesi tek bir ekibin işi değildir. ATC, havayolu, ground handling, apron ve terminal tarafı aynı anda, aynı tabloya bakmak zorundadır.
Bu noktada devreye giren yaklaşım A-CDM (Airport Collaborative Decision Making)’dir. A-CDM, çoğu zaman yanlış anlaşıldığı gibi sadece bir yazılım ya da prosedür seti değildir.
Temelinde çok daha basit bir fikir vardır:
Herkesin aynı anda, aynı doğru bilgiyle karar alması. Uçağın tahmini varış saati, stand durumu, turnaround planı, pushback zamanı…
Eğer bu bilgiler farklı taraflar için farklıysa, gecikme neredeyse kaçınılmazdır.
A-CDM’in amacı, bu belirsizliği ortadan kaldırmaktır. Ama A-CDM doğru uygulanmadığında ya da sahada gerçekten benimsenmediğinde, en pahalı sonuç genellikle ilk 10 dakikada ortaya çıkar.
O 10 Dakika Neden Bu Kadar Kritik?
Bir havalimanında 10 dakikalık gecikme kulağa küçük gelebilir. Ancak operasyonel gerçeklikte bu süre, çoğu zaman geri dönüş noktasının aşıldığı andır.
- Uçak standa geç ulaşır.
- Gate henüz hazır değildir.
- Ground handling ekipleri plan dışı bekler.
- Son dakika stand ya da gate değişikliği yapılır.
- Bu noktadan sonra gecikme sadece zamanla ilgili değildir.
- Artık zincirleme bir etki başlamıştır.
10 Dakikalık Gecikmenin Gerçek Sonuçları
İlk bakışta küçük görünen bu gecikme, kısa sürede büyür:
- Slot riski ortaya çıkar.
- Ekiplerin duty time sınırları zorlanır.
- Bir sonraki uçuş etkilenir.
- Bağlantılı yolcular kaçırılır.
- Terminal tarafında yolcu yoğunluğu artar.
Çoğu zaman bu etkiler tek bir uçuşla sınırlı kalmaz. Günün geri kalanını da etkileyen bir tablo oluşur.
Asıl Pahalı Olan Ne?
- Finansal kayıplar ölçülebilir. Ancak asıl pahalı olan şey, genellikle raporlarda yer almaz.
- Havayolunun havalimanına olan güveni azalır.
- Operasyon ekipleri sürekli reaktif çalışmaya başlar.
- “Geç kalıyoruz ama idare ederiz” düşüncesi normalleşir.
Bu noktada sorun artık tek bir gecikme değil, operasyonel kültürdür.
A-CDM Neden Burada Belirleyici?
Doğru uygulanan A-CDM, bu pahalı 10 dakikanın oluşmasını engeller.
Çünkü herkes:
- Aynı zaman tahminleriyle çalışır.
- Aynı öncelikleri bilir.
- Aynı plan üzerinden hareket eder.
Bu da sürprizleri azaltır, son dakika kararlarını minimize eder ve gecikmenin daha başlamadan yönetilmesini sağlar.
Ancak A-CDM yalnızca “var” diye değil, sahada gerçekten yaşatıldığı zaman işe yarar.
Sonuç:
Bir havalimanında zaman paradır. Ama bazı 10 dakikalar vardır ki, onları kaybetmek sadece para değil, itibar ve güven kaybıdır. A-CDM’in gerçek değeri de tam olarak burada ortaya çıkar.
En pahalı 10 dakikanın hiç yaşanmamasını sağladığında.